Niềng răng có đau không? 4 giai đoạn đau khi niềng

Niềng răng có gây đau và ê buốt, cảm giác đau sẽ kéo dài khoảng 5 – 7 ngày đầu nhưng nằm trong ngưỡng chịu đựng được. Cảm giác đau khi niềng thường chỉ xuất hiện theo đợt, chứ không phải cảm giác đau nhói kinh khủng liên tục. Mức độ đau sẽ phụ thuộc từng giai đoạn điều trị và phương pháp niềng răng. Thông thường, các giai đoạn thường gây đau nhức khi chỉnh nha là đặt thun tách kẽ răng, tuần đầu tiên sau khi gắn mắc cài, siết răng khi tái khám định kỳ, nhổ răng (nếu có), mỗi giai đoạn sẽ có mức độ đau khác nhau. Theo đó, niềng răng khay trong suốt sẽ ít đau hơn so với niềng răng mắc cài.

1. Niềng răng có đau không?

Niềng răng có gây đau và ê buốt, nhưng cảm giác này ở mức độ vừa phải, âm ỉ và hoàn toàn nằm trong ngưỡng chịu đựng của cơ thể. Đau khi niềng răng chủ yếu là là sự ê buốt, căng tức lan tỏa khắp hàm do khí cụ tác động lực, không phải đau nhói dữ dội như khi bị sâu răng hay viêm tủy. Cảm giác đau khi niềng sẽ kéo dài trong khoảng 5 – 7 ngày đầu, sau đó giảm dần và biến mất khi bạn đã quen với mắc cài và lực kéo răng.

Phần lớn các ca niềng răng có cảm giác đau là do bệnh nhân có ngưỡng chịu đau thấp hoặc có tâm lý lo lắng quá mức trước khi niềng, có nhiều quan niệm sai lầm cho rằng niềng răng đau kinh khủng, không thể ăn uống, nói chuyện là không có cơ sở khoa học.

Bên cạnh đó, y học chỉnh nha hiện đại đã phát triển các công nghệ và kỹ thuật mới giúp giảm áp lực tác động lên răng, từ đó hạn chế tối đa cảm giác đau nhức, khó chịu mà vẫn đảm bảo hiệu quả niềng răng cho bệnh nhân.

Giải đáp niềng răng có đau không bởi Bác sĩ CKI Hồ Thị Thanh Thủy – Trưởng khoa Niềng răng tại Nha khoa I-Dent 

2. Các giai đoạn gây đau khi niềng răng

Trong quá trình niềng răng bạn sẽ phải trải qua 4 giai đoạn gây đau là đặt thun tách kẽ, tuần đầu tiên sau khi gắn mắc cài, siết răng định kỳ và nhổ răng (nếu có), mỗi giai đoạn sẽ có mức độ đau khó chịu và khoảng thời gian kéo dài khác nhau.

2.1 Đặt chun tách kẽ

Giai đoạn đặt thun tách kẽ gây ê nhẹ ở kẽ răng trong 3-5 ngày đầu vì tạo khoảng trống trên cung hàm. Chun tách kẽ có độ dày khoảng 2mm được đặt vào giữa các kẽ răng nhằm mục đích tách các răng, tạo khoảng trống giữa để di chuyển răng sau này. Giai đoạn đặt chun tách kẽ tương đối khó chịu, có cảm giác ê nhức, thấy vướng như có thức ăn bị mắc vào kẽ răng. Nhiều bệnh nhân chia sẻ rằng quá trình đặt chun tách kẽ là giai đoạn đau nhất của niềng răng.

2.2 Tuần đầu tiên sau khi gắn mắc cài

Tuần đầu tiên sau khi gắn mắc cài bạn sẽ thấy cộm và vướng víu do khoang miệng chưa quen với hệ thống mắc cài và dây cung. Nhiều bạn lầm tưởng rằng ngay khi gắn mắc cài lên răng thì sẽ có cảm giác đau ập đến lập tức, điều này không đúng. Giai đoạn gắn mắc cài sẽ có 2 giai đoạn là trong khi gắn mắc cài và sau khi gắn mắc cài, mức độ khó chịu sẽ khác nhau. Cụ thể:

• Trong khi gắn mắc cài: Quá trình gắn mắc cài không gây đau, bác sĩ sẽ thực hiện thao tác nhẹ nhàng lên răng, không gây ra tác động mạnh tới răng hay các mô mềm xung quanh. Tuy nhiên với một số người có răng nhạy cảm thì sẽ thấy hơi ê nhẹ.

• Sau khi gắn mắc cài: Sau 1 – 2 tuần gắn mắc cài sẽ có cảm thấy đau, ê ẩm nhẹ, vướng víu, khó chịu, cộm khi ăn nhai hoặc nói chuyện do chưa quen với hệ thống mắc cài và dây cung. Tuy nhiên, mức độ đau của mỗi người là khác nhau nên cảm giác đau thực tế cũng sẽ khác, một số người chia sẻ rằng họ không hề thấy bị đau khó chịu gì trong giai đoạn này.

Siết răng định kỳ

Giai đoạn siết răng định kỳ gây đau ê ẩm sau mỗi lần tái khám, cảm giác đau kéo dài trong khoảng 2-4 ngày rồi giảm dần. Giai đoạn này là lúc bạn tái khám đề bác sĩ kiểm tra sự dịch chuyển của răng, đồng thời bác sĩ tiến hành tăng lực siết răng để răng bạn dịch chuyển tới vị trí mong muốn.

Nhổ răng để niềng (nếu có)

Nhổ răng để niềng răng không gây đau đớn trong lúc thực hiện nhờ có thuốc tê, nhưng bạn sẽ thấy ê ẩm nhẹ sau khi thuốc tê hết tác dụng. Tuy nhiên, nhổ răng hay không sẽ dựa trên chỉ định của bác sĩ.

Thông thường niềng răng sẽ chỉ định nhổ răng số 4 hoặc răng khôn để tạo khoảng trống sắp xếp đều các răng hoặc giảm hô, móm. Khi nhổ sẽ không gây đau vì bác sĩ đã tiêm thuốc tê trước đó, nhưng khi về nhà và tan hết thuốc bệnh nhân sẽ cảm thấy đau ê, sưng nhẹ ở vùng nướu và xương ổ răng. Tuy nhiên, cảm giác đau này hoàn toàn nằm trong ngưỡng chịu đau và có thể dùng thuốc giảm đau theo chỉ định của bác sĩ.

3. So sánh mức độ đau giữa các phương pháp niềng răng

Nhìn chung, tất cả các phương pháp niềng răng đều gây ra cảm giác ê buốt và căng tức. Tuy nhiên, mức độ đau phụ thuộc lớn vào kỹ thuật áp dụng. Trong đó, niềng răng trong suốt (không mắc cài) ít đau nhất, mắc cài tự buộc đau trung bình, mắc cài truyền thống và mắc cài mặt trong thường gây đau nhiều nhất.

Dưới đây là mức độ đau cụ thể của từng phương pháp chỉnh nha:

Niềng răng khay trong suốt

• Mức độ đau: Thấp nhất.
• Cảm giác: Chỉ là sự căng tức nhẹ trong 1-2 ngày đầu khi mới đeo hoặc thời điểm thay khay mới.
• Lý do: Bề mặt khay trơn láng, ôm sát và tác động lực dịch chuyển răng từ từ không có dây cung hay chốt kim loại nên không gây cọ xát hay trầy xước má và nướu gây đau.

Niềng răng mắc cài tự buộc (tự đóng)

• Mức độ đau: Trung bình.
• Cảm giác: Ê buốt nhẹ và căng tức trong tuần đầu tiên khi mới gắn mắc cài.
• Lý do: Dây cung sẽ trượt tự do trong rãnh mắc cài hoặc chốt đóng, giúp giảm thiểu ma sát và kiểm soát lực tác động tốt hơn, từ đó giảm đau đáng kể so với loại buộc chun.

Niềng răng mắc cài truyền thống

• Mức độ đau: Trung bình đến cao, đau nhiều trong giai đoạn đầu.
• Cảm giác: Răng đau nhức, ê ẩm và gặp nhiều khó khăn khi ăn nhai trong 1-2 tuần đầu tiên khi mới gắn mắc cài.
• Lý do: Các chốt mắc cài và dây cung dễ cọ xát vào môi, má gây viêm loét. Trong đó, mắc cài kim loại có thể gây ê buốt nhiều hơn mắc cài sứ do lực tác động mạnh hơn.

Niềng răng mắc cài mặt trong/mặt lưỡi

• Mức độ đau: Trung bình đến cao.
• Cảm giác: Ê buốt tương tự như mắc cài mặt ngoài, nhưng cảm giác vướng víu và khó chịu hơn
• Lý do: Phần mắc cài gắn sát vào lưỡi, gây cản trở việc phát âm và ăn nhai trong 2-4 tuần đầu.

4. Cần làm gì để hạn chế cơn đau trong quá trình niềng răng?

Để giảm thiểu tối đa sự đau đớn khó chịu khi niềng răng, bạn cần tìm hiểu và tham khảo ý kiến của bác sĩ để đưa ra giải pháp phù hợp. Theo đó, để niềng răng ít bị đau bạn cần làm đúng theo các cách là lựa chọn phương pháp niềng phù hợp, bác sĩ có tay nghề kỹ thuật thực hiện tốt và nền xương răng của bệnh nhân tốt.

• Lựa chọn phương pháp niềng phù hợp

Niềng răng invisalign có mức độ đau ít hơn 30 – 40% so với niềng răng truyền thống như mắc cài kim loại, mắc cài sứ, còn niềng răng mặt trong gây đau nhiều ở giai đoạn đầu do cộm lưỡi. Niềng răng mắc cài kim loại mặt trong và kim loại thường có mức độ đau tương đương nhau vì cả hai đều sử dụng dây cung kim loại tạo áp lực giống nhau lên răng.

Niềng răng trong suốt invisalign có mức độ đau thấp hơn đáng kể so với niềng răng mắc cài, vì invisalign sử dụng hàng loạt khay nhựa trong suốt, mỗi khay chỉ di chuyển răng một khoảng rất nhỏ khoảng 0.25 – 0.33 mm. Bề mặt khay trơn láng nên không gây cọ xát, trầy xước môi, má hay lưỡi

Mức độ đau của niềng răng mặt trong cao hơn tất cả các loại niềng răng khác. Do là mắc cài và dây cung được gắn ở phía trong nên lưỡi liên tục va chạm vào mắc cài khi nói chuyện, nuốt nước bọt, gây ra các vết loét lưỡi, đau rát và khó khăn trong giao tiếp.

• Được thực hiện bởi bác sĩ chỉnh nha có tay nghề cao

Kỹ thuật của bác sĩ chỉnh nha quyết định đến trải nghiệm đau của bệnh nhân khi niềng răng. Bác sĩ có kinh nghiệm sẽ biết căn chỉnh lực siết vừa đủ, không quá mạnh gây đau dữ dội, cũng không quá yếu khiến răng không di chuyển, lựa chọn dây cung phù hợp cho từng giai đoạn và thực hiện động tác khéo léo để tránh gây tổn thương mô mềm.

• Bệnh nhân có nền xương, răng tốt

Khi bạn có nền xương, răng chắc chắn thì mức độ đau khi niềng không quá lớn và có khả năng chịu được áp lực từ lực kéo răng khi niềng. Nếu phần nền xương và răng yếu cảm giác đau và khó chịu hơn khi niềng sẽ xuất hiện. Tuy nhiên, mức độ ê buốt của trường hợp này chỉ xuất hiện trong 1-2 tuần sau đó biến mất khi bạn đã quen với việc đeo mắc cài và dây cung.

• Bệnh nhân niềng răng sớm

Niềng răng trẻ em sớm thường ít đau hơn người lớn. Trẻ em và thanh thiếu niên từ 8 – 16 tuổi thường cảm thấy ít đau hơn người trưởng thành do xương hàm còn đang trong giai đoạn phát triển, có độ mềm và khả năng tái tạo nhanh. Trong khi đó, người lớn có xương hàm đã hoàn thiện và cứng hơn nên quá trình di chuyển diễn ra chậm hơn và gây ra cảm giác đau nhiều hơn.

• Cơ địa cá nhân và ngưỡng chịu đau cao

Một số người có ngưỡng đau thấp, cảm nhận đau và mạnh hơn với cùng mức độ kích thích. Bên cạnh đó, các yếu tâm lý như lo lắng, căng thẳng, sợ hãi có thể làm tăng cảm giác đau, do cơ thể sản xuất các hormone stress làm tăng độ nhạy cảm của dây thần kinh. Ngược lại, nếu bạn có tâm lý lạc quan, hiểu rõ quy trình niềng răng thường sẽ có sự chuẩn bị về tâm lý và chịu đựng tốt hơn.

5. Cách giảm đau nhanh khi niềng răng?

Bạn có thể giảm đau khi niềng răng tức thì bằng các phương pháp tự nhiên như chườm đá lạnh, súc miêng nước muối, ăn thực phẩm mềm lạnh, massage nhẹ, dùng sáp nha khoa, tránh thức ăn cứng, nghỉ ngơi đầy đủ và kết hợp sử dụng thuốc giảm đau an toàn.

• Chườm lạnh bằng túi đá, đồ uống hoặc thực phẩm lạnh

Chườm đá lạnh vùng má là phương pháp hiệu quả nhất để giảm đau tức thì, do nhiệt độ lạnh làm co mạch máu, giảm lưu lượng máu đến vùng viêm từ đó giảm sưng viêm đau. Cách làm là dùng túi đá bỏ vào khăn mỏng hoặc gói gel lạnh đặt lên má phía ngoài ở vị trí răng đang đau, giữ trong 15 – 20 phút, sau đó nghỉ 10 phút rồi chườm lại nếu cần.

• Súc miệng bằng nước muối loãng/sinn lý

Súc miệng bằng nước muối sinh lý để làm sạch khoang miệng, giảm vi khuẩn, chống viêm nhiễm và xoa dịu các vết loét do mắc cài gây ra. Pha muối với tỷ lệ 1 muỗng cà phê muối ăn trong 250 ml nước ấm, súc miệng nhẹ nhàng 30 giây, sau đó nhổ ra, thực hiện 3 – 4 lần/ ngày.

• Ăn các đồ ăn mềm

Ưu tiên ăn thực phẩm mềm, lạnh như sữa chua, kem,… vừa giúp giảm đau vừa đảm bảo bổ sung dinh dưỡng. Vì thực phẩm lạnh có tác dụng làm tê tạm thời các đầu dây thần kinh, giảm cảm giác ê buốt. Còn thực phẩm mềm không gây áp lực thêm lên răng đang đau, giúp bạn ăn uống dễ dàng hơn. Bạn nên tránh tuyệt đối thức ăn cứng, dai dính trong 5 – 7 ngày đầu.

• Massage nhẹ vùng má và nướu

Massage nhẹ vị trí má và nướu giúp tăng lưu thông máu, giảm căn cơ và xoa dịu đau. Dùng ngón tay sạch massage nhẹ nhàng theo chuyển động tròn ở phía má ngoài vùng răng đau, mỗi lần kéo dài 2 – 3 phút.

• Bảo vệ các phần mô mềm bằng sáp chỉnh nha

Sử dụng sáp nha khoa để bảo vệ niêm mạc má khỏi bị mắc cài cọ sát gây ra viêm loét, khó chịu. Cách dùng: rửa tay sạch, lấy một miếng sáp nhỏ bằng hạt đậu, vo tròn và dán lên mắc cài đang gây cộm hoặc trầy xước má.

• Ngủ đủ giấc và giữ tâm lý ổn định

Cần nghỉ ngơi, ngủ đủ giấc, giảm stress giúp cơ thể phục hồi nhanh hơn. Việc ngủ đủ giờ giúp cơ thể sản xuất hormone tăng trưởng cần thiết cho quá trình tạo xương. Khi giảm stress thì nồng độ hormone căng thẳng cũng được giúp giảm đau đáng kể.

Ngoài ra, bạn có thể uống các thuốc giảm đau theo kê đơn của bác sĩ để giảm cảm giác đau và ê buốt. Chỉ nên sử dụng đúng liều lượng đã được bác sĩ chỉ định không được sử dụng quá liều tránh ảnh hưởng đến sức khỏe.

Tóm lại, niềng răng có gây đau, nhưng mức độ đau nằm trong khoảng chịu đựng của cơ thể, chủ yếu là cảm giác đau nhức và ê buốt do dây cung tác động. Đau khi niềng răng là hoàn toàn bình thường và chỉ xuất hiện ở một số giai đoạn, đau nhất là những ngày đầu sau khi gắn mắc cài. Hiểu rõ từng giai đoạn, lựa chọn loại niềng răng phù hợp, áp dụng các phương pháp giảm đau tự nhiên và dùng thuốc đúng cách sẽ hạn chế đau khi niềng răng hiệu quả.