Bị tụt lợi khi niềng răng cần làm gì để khắc phục ngay

Niềng răng bị tụt lợi là biến chứng phổ biến trong chỉnh nha, khi mô nướu co rút, lộ ra phần chân răng. Nguyên nhân gây ra tụt lợi khi niềng răng là do vệ sinh răng miệng không kỹ, lực siết răng không phù hợp, chải răng sai cách, có bệnh lý răng miệng chưa điều trị dứt điểm, chưa loại bỏ các thói quen xấu. Cách khắc phục khi niềng răng bị tụt lợi là báo ngay cho bác sĩ chỉnh nha, cải thiện vệ sinh răng miệng, lấy cao răng, điều trị viêm lợi và phẫu thuật ghép lợi đối với trường hợp nặng.

1. Niềng răng có bị tụt lợi không?

Niềng răng có thể gây tụt lợi đây là hiện tượng khá phổ biến mà nhiều bệnh nhân gặp phải khi chỉnh nha. Tụt lợi (hay tụt nướu) là tình trạng mô nướu bao quanh chân răng bị mòn hoặc co rút xuống, làm lộ ra phần chân răng.

Về bản chất, niềng răng là quá trình sử dụng các khí cụ chỉnh nha chuyên dụng để tạo lực kéo ổn định, giúp di chuyển các răng mọc sai lệch về đúng vị trí chuẩn trên cung hàm. Tuy nhiên, vì lộ trình này thường kéo dài từ 1.5 đến 2 năm, răng và nướu sẽ phải chịu áp lực liên tục trong thời gian dài. Nếu không được kiểm soát tốt hoặc chăm sóc đúng cách, quá trình thay đổi cấu trúc này rất dễ gây ra các tác động không mong muốn như hiện tượng tụt lợi khi niềng răng.

2. Dấu hiệu nhận biết niềng răng bị tụt lợi

Khi bị tụt lợi thì chân răng bị lộ rõ do lợi di chuyển vào sâu bên trong hoặc do lợi bị mất dần. Trong thời gian đầu, tình trạng tụt lợi khi niềng răng sẽ khó nhận biết do không có biểu hiện rõ rệt. Tuy nhiên, sau một khoảng thời gian thì dấu hiệu tụt lợi sẽ rõ ràng hơn.

• Dễ bị chảy máu chân răng khi vệ sinh răng miệng bằng bàn chải hoặc chỉ nha khoa.
• Phần nướu bị thu hẹp lại, thấy phần thân răng dài hơn so với trước đó và thân răng dài hơn so với các răng còn lại
• Niềng răng bị sưng lợi hoặc nướu chuyển sang màu đỏ đậm.
• Hôi miệng, hơi thở có mùi khó chịu, nhất là khi mới ngủ dậy.
• Răng sẽ trở nên yếu hơn, thậm chí là răng lung lay khi niềng vì khi tụt lợi, răng không còn chỗ bám
• Những răng bị tụt lợi dễ nhạy cảm và ê buốt, đặc biệt khi ăn uống đồ quá nóng hoặc đồ quá lạnh.

Nhận biết sớm những dấu hiệu tụt lợi khi niềng răng sẽ giúp bạn kịp thời điều chỉnh chế độ chăm sóc hoặc tìm sự hỗ trợ từ bác sĩ nha khoa.

3. Nguyên nhân gây ra tình trạng niềng răng bị tụt lợi

Các nguyên nhân phổ biến dẫn đến tình trạng tụt lợi khi niềng răng là do vệ sinh răng miệng không kỹ, lực siết răng không phù hợp, chải răng sai cách, có bệnh lý răng miệng chưa điều trị triệt để, tồn tại các thói quen xấu.

Vệ sinh răng miệng không kỹ

Khi niềng răng, việc vệ sinh răng miệng khó khăn hơn do hệ thống mắc cài và dây cung tạo điều kiện cho thức ăn và mảng bám tích tụ không thể làm sạch bằng bản chải thông thường. Lâu ngày, các mảng bám dính lại ở kẽ răng và mắc cài sẽ hình thành cao răng. Các mảng bám cao răng này là môi trường lý tưởng để vi khuẩn phát triển và vi khuẩn trong cao răng tấn công vào nướu, gây viêm, làm nướu sưng, đỏ và bị tụt.

Lực siết răng quá mạnh

Quá trình niềng răng cần sử dụng dây cung và mắc cài để tác động lực kéo đều, nắn chỉnh từ từ để di chuyển răng. Nếu lực này quá mạnh hoặc răng được dịch chuyển quá nhanh nhưng vượt quá khả năng tái tạo của xương hàm, thì xương ổ răng sẽ không kịp bù đắp lại. Khi xương bị tiêu biến ở phía răng dịch chuyển đi mà không kịp bồi đắp ở phía mới, nướu sẽ mất đi bệ đỡ và bắt đầu co lại gây ra hiện tượng tụt nướu khi niềng.

Đánh răng sai cách

Niềng răng bị tụt lợi do đánh răng sai cách chủ yếu xuất phát từ việc dùng lực chải răng quá mạnh do tâm lý muốn làm sạch nhanh, sử dụng bàn chải có lông cứng, hoặc thao tác chải ngang thay vì xoay tròn hay chải dọc theo chiều chân răng tạo ra lực ma sát lớn làm tổn thương mô nướu vốn đã nhạy cảm khi có mắc cài. Việc đánh răng sai cách này diễn ra trong thời gian dài gây viêm nướu, bào mòn chân răng, dẫn đến phần lợi bị cọ rút lại.

Có bệnh lý răng miệng nhưng chưa điều trị dứt điểm

Trước khi niềng nếu răng đã bị viêm nướu hoặc viêm nha chu mà không được điều trị triệt để, vi khuẩn sẽ tiếp tục tác động đến mô nướu và xương ổ răng. Khi nướu bị yếu mất điểm tựa thì lực siết từ mắc cài sẽ làm cho nướu bị tụt nhanh hơn. Do đó, hãy tham gia đầy đủ các buổi tái khám để kịp thời phát hiện và điều trị các vấn đề răng miệng.

Tồn tại các thói quen xấu

Trong quá trình niềng răng cần loại bỏ các thói quen xấu như nghiến răng, sử dụng tăm nhọn xỉa răng, hút thuốc lá, nhai vật cứng vì có thể sẽ làm tổn thương nướu, tạo thêm điều kiện để vi khuẩn tác động đến nướu dẫn đến tụt nướu.

• Thói quen nghiến răng: Việc nghiến răng khi ngủ sẽ tạo áp lực lớn, liên tục lên răng và nướu dễ gây viêm nhiễm và tụt lợi.
• Hút thuốc lá: Tác hại của khói thuốc lá với người niềng răng là làm giảm tuần máu để nuôi dưỡng mô lợi, khiến lợi yếu hơn.
• Nhai vật cứng: Khi bạn cố tình ăn đồ ăn cứng, dai, khó nhai,… thường xuyên thì có thể làm cho mắc cài bị bung, gãy mắc cài, nguy hiểm hơn là tác động đến răng làm răng bị lung lay và tụt lợi. Do đó, cần hạn chế các món dai và bị cứng,… để bảo vệ mắc cài và cả phần lợi.

4. Biến chứng khi niềng răng bị tụt lợi

4 biến chứng khi niềng răng bị tụt lợi là răng trở nên nhạy cảm hơn, dễ mắc các bệnh lý răng miệng, nụ cười kém thẩm mỹ, răng lung lay hoặc nguy cơ mất răng vĩnh viễn. Cụ thể:

• Răng trở nên nhạy cảm hơn

Khi lợi bị tụt, phần chân răng vốn bình thường được bảo vệ bởi nướu sẽ bị lộ ra ngoài. Chân răng không có men bảo vệ nên rất nhạy cảm với các kích thích từ nhiệt độ, thức ăn quá nóng hoặc quá lạnh, thậm chí cả những thực phẩm chua hoặc ngọt. Điều này khiến bệnh nhân dễ bị ê buốt, khó chịu khi ăn uống và có thể gây ra cảm giác đau nhức kéo dài, ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình ăn uống.

• Dễ mắc bệnh răng miệng

Nướu bị tụt tạo ra khe hở giữa răng và lợi. Đây là môi trường lý tưởng để mảng bám và vi khuẩn tích tụ. Nếu không được vệ sinh kỹ càng, tình trạng này sẽ làm tăng nguy cơ viêm nướu, viêm nha chu, sâu răng và hôi miệng.

• Ảnh hưởng thẩm mỹ nụ cười

Tụt lợi làm lộ phần chân răng, khiến răng trông dài hơn, to hơn làm mất cân đối và không còn cân xứng như răng bình thường. Khi cười, phần nướu không đều sẽ lộ rõ, ảnh hưởng trực tiếp đến thẩm mỹ nụ cười. Ngoài ra, màu sắc của chân răng lộ ra có thể tối hơn so với thân răng, khiến nụ cười trông kém tự nhiên, mất tự tin khi giao tiếp.

• Răng lung lay hoặc mất răng vĩnh viễn

Phần chân răng bị lộ ra ngoài quá lâu do tụt nướu, lớp mô liên kết bao bọc ngoài chân răng sẽ tiêu biến làm giảm nối liên kết với dây chằng nha chu. Điều này khiến chân răng không còn được cố định vững chắc, răng dễ bị lung lay, di chuyển sai vị trí, thậm chí có thể dẫn đến mất răng vĩnh viễn nếu không được can thiệp kịp thời.

5. Cách khắc phục khi niềng răng bị tụt lợi

Để khắc phục biến chứng niềng răng tụt lợi, bệnh nhân cần đến thăm khám với bác sĩ nhằm xác định mức độ và nguyên nhân. Dựa trên kết quả khám, bác sĩ sẽ chỉ định hướng khắc phục cụ thể:

5.1 Trường hợp niềng răng bị tụt lợi nhẹ

Khi lợi chỉ tụt một phần nhỏ và chưa ảnh hưởng nhiều đến chân răng, bác sĩ thường kiểm tra và điều chỉnh lực siết niềng. Lực tác động phải được tính toán sao cho vừa đủ và cân bằng lên toàn bộ hàm răng.

Ngoài ra, kỹ thuật vạt đẩy cũng thường được áp dụng trong điều trị tụt lợi nhẹ khi niềng. Bác sẽ tiến hành rạch một đường nhỏ trên lợi rồi tiến hành bóc tách mô mềm khỏi xương hàm. Phần lợi bị tổn thương cùng cao răng tồn đọng sẽ được xử lý. Sau đó mô mềm sẽ được dùng để che phủ phần chân răng bị lộ ra khi tụt lợi.

Ngoài thực hiện các thủ thuật trên, bệnh nhân cũng sẽ được hướng dẫn lại cách chăm sóc răng niềng, kết hợp chăm sóc nướu đúng cách và bổ sung các sản phẩm bảo vệ nướu như gel nướu hoặc nước súc miệng chuyên dụng. Việc theo dõi định kỳ sẽ giúp lợi phục hồi dần và hạn chế tình trạng tụt thêm.

5.2 Trường hợp niềng răng bị tụt lợi nặng

Với những ca tụt lợi nghiêm trọng hơn như làm lộ phần lớn chân răng, đi kèm viêm nướu hoặc răng lung lay, bác sĩ có thể cân nhắc phẫu thuật ghép nướu hoặc các phương pháp chuyên sâu để tái tạo mô nướu.

Về phẫu thuật ghép nướu, bác sĩ tiến hành lấy mô khỏe mạnh để tiến hành ghép vào phần nướu bị tụt để tăng độ che phủ chân răng và tái tạo hình dạng nướu ban đầu. Mô mềm được ghép có thể lấy trực tiếp từ vòm miệng của bệnh nhân. Phẫu thuật này sẽ lành sau khoảng 5 – 6 tuần.

Sau khi điều trị ghép nướu, cần kết hợp điều chỉnh lực niềng, chăm sóc răng miệng nghiêm ngặt và kiểm soát viêm để quá trình phục hồi diễn ra hiệu quả.

6. Biện pháp ngăn chặn nguy cơ tụt lợi khi niềng răng

Để ngăn chặn tình trạng niềng răng bị tụt lợi, bệnh nhân cần lưu ý tới những vấn đề sau:

• Chải răng đúng cách: Nên sử dụng bàn chải lông mềm hoặc bàn chải chuyên dụng cho người niềng răng, đánh răng nhẹ nhàng theo chiều thẳng đứng.
• Kết hợp sử dụng dụng cụ làm vệ sinh răng: Sử dụng thêm chỉ nha khoa, bàn chải kẽ và nước súc miệng để loại bỏ tối đa mảng bám và vi khuẩn trong kẽ răng.
• Ăn uống khoa học: Hạn chế ăn uống những loại thực phẩm có nhiều đường, nhằm ngăn ngừa bệnh lý sâu răng có thể gây tụt nướu khi niềng.
• Lấy cao răng định kỳ: Nên tiến hành lấy cao răng định kỳ 6 tháng/lần đề hạn chế những nguy cơ mắc bệnh lý răng miệng gây ra tụt lợi.
• Điều trị triệt để các bệnh răng miệng: Trước khi niềng cần điều trị dứt điểm các vấn đề răng miệng như sâu răng, viêm lợi, viêm nha chu,…
• Lựa chọn nha khoa uy tín: Lựa chọn địa chỉ niềng răng uy tín, bác sĩ có chuyên môn, giàu kinh nghiệm và trang thiết bị hiện đại để ngăn ngừa những nguy cơ niềng răng sai cách dẫn đến tụt lợi.

Tụt lợi khi niềng răng là tình trạng có thể xảy ra nếu không chăm sóc răng đúng cách hoặc niềng sai kỹ thuật, nhưng hoàn toàn có thể phòng ngừa và khắc phục hiệu quả. Nhận biết sớm các dấu hiệu tụt nướu, chăm sóc răng miệng khoa học, kết hợp thăm khám định kỳ và thực hiện niềng tại cơ sở uy tín sẽ giúp bạn duy trì nướu khỏe mạnh và hàm răng khỏe mạnh trong suốt quá trình chỉnh nha.