Hàm duy trì có mấy loại? Cần phải đeo trong bao lâu?

Hàm duy trì là 1 khí cụ được bác sĩ chỉ định đeo sau khi tháo niềng răng. Hàm duy trì có tác dụng dùng để đảm bảo sự ổn định của răng tại vị trí mới, tránh bị xô lệch và trở về vị trí ban đầu. Hàm duy trì có 3 loại phổ biến gồm hàm duy trì cố định, hàm duy trì tháo lắp trong suốt và hàm duy trì tháo lắp kim loại, mỗi loại có ưu nhược điểm riêng về độ thẩm mỹ, độ bền và giá. Thời gian đeo hàm duy trì kéo dài từ 6 tháng đến 1 năm.  Tùy thuộc vào từng trường hợp của mỗi người, bác sĩ sẽ tư vấn bệnh nhân cần đeo loại hàm duy trì nào phù hợp.

1. Vì sao cần phải đeo hàm duy trì sau niềng răng?

Sau khi kết thúc quá trình niềng răng, bác sĩ sẽ yêu cầu đeo hàm duy trì để răng, xương hàm và các mô liên kết có thêm thời gian thích nghi và ổn định hoàn toàn trong khoảng 6 tháng đến 1 năm đầu. Bởi vì niềng răng phải trải qua sự tác động lực rất lớn để điều chỉnh, quá trình tái tạo xương xung quanh chân răng chưa ổn định chắc chắn, cố định nên chúng rất dễ bị dây chằng có xu hướng lôi kéo về vị trí ban đầu.

Hơn nữa, mô nướu và mô nha chu vẫn cần thêm thời gian để thích nghi với vị trí mới và tổ chức lại cấu trúc sau khi niềng. Do đó, cần phải sử dụng 1 khí cụ như hàm duy trì để giữ nguyên vị trí của răng tại thời điểm mới tháo mắc cài giúp duy trì kết quả niềng răng.

2. Hàm duy trì có mấy loại?

Hiện nay, hàm duy trì sau niềng răng có 3 loại phổ biến gồm: hàm duy trì mặt trong cố định, hàm duy trì tháo lắp trong suốt và hàm duy trì tháo lắp kim loại, mỗi loại có ưu và nhược điểm riêng.

2.1 Hàm duy trì mặt trong cố định

Hàm duy trì mặt trong cố định là dùng đoạn dây thép mỏng gắn vào mặt trong (duy trì mặt lưỡi) của răng cửa và răng nanh bằng chất kết dính composite, hoạt động 24/7 mà không cần tháo lắp. Tuy nhiên trường hợp duy trì này không phải ca tháo niềng nào cũng thực hiện được vì nó phụ thuộc vào khớp cắn của bệnh nhân.

Ưu điểm của hàm duy trì cố định:

• Giữ răng khách hàng cố định liên tục suốt ngày đêm
• Gắn ở mặt trong răng nên không ai có thể nhìn thấy từ bên ngoài
• Không lo bị quên mang theo, quên đeo hàm duy trì
• Không chiếm không gian trong miệng nên không gây khó khăn phát âm

Nhược điểm của hàm duy trì cố định:

• Hàm duy trì cố định không phải trường hợp nào cũng làm được
• Vì luôn gắn chặt nên khó vệ sinh, dễ tích tụ mảng bám và cao răng có thể gây sâu kẻ nếu không biết cách vệ sinh tốt.
• Không được cắn trực tiếp vào vị trí có dây duy trì vì nó sẽ làm bong dây (do cơ chế dán dính nên nguy cơ bị bong cao).
• Không thể tự kiểm tra tình trạng hàm, cần đến nha khoa định kỳ

2.2 Hàm duy trì tháo lắp trong suốt

Hàm duy trì trong suốt là loại hàm duy trì được làm từ nhựa trong suốt, thiết kế bằng công nghệ định hình nhiệt, bằng cách lấy mẫu hàm và gửi Labo răng giả sẽ ép cho khách hàng hai hàm đeo duy trì mỏng (độ dày khoảng 0.75-1mm), ôm khít hoàn toàn bề mặt răng từ đỉnh răng đến gần nướu.

Ưu điểm hàm duy trì tháo lắp bằng khay nhựa trong suốt:

• Tính thẩm mỹ cao nhất do vật liệu là nhựa trong suốt, gần như vô hình khi đeo, không ảnh hưởng đến khuôn mặt và nụ cười.
• Thoải mái khi sử dụng vì độ mỏng nhẹ, ôm sát răng nên ít gây cảm giác vướng víu, không cản trở lưỡi khi nói chuyện.
• Có thể tháo ra khi ăn uống và đánh răng, vệ sinh đơn dễ dàng bằng bàn chải mềm và nước sạch.
• Bề mặt nhẵn không chà xát vào má và môi, tránh gây loét hay tổn thương các vùng mô mềm trong khoang miệng.

Nhược điểm của hàm duy trì trong suốt

• Hàm duy trì trong suốt dễ bị biến dạng nếu để ở khu vực có nhiệt độ 40°C.
• Vì khả năng tháo lắp nên người dùng có thể quên đeo làm ảnh hưởng kết quả.
• Khi quên ăn nhai dễ quên tháo hàm duy trì dễ dẫn đến gãy vỡ và cần làm lại hoàn toàn nên tốn về kinh tế.

2.3 Hàm duy trì tháo lắp kim loại (Hàm duy trì Hawley)

Hàm duy trì tháo lắp kim loại là loại hàm truyền thống, kết hợp giữa nền nhựa acrylic ôm sát vòm hàm và dây thép không gỉ bao quanh mặt ngoài răng, có thể tháo lắp và điều chỉnh được khi cần thiết.

Ưu điểm của hàm duy trì tháo lắp kim loại

• Cấu tạo dây kim loại chắc chắn giúp giữ răng đứng đúng vị trí quy định, cho hiệu quả cực cao.
• Độ bền cao lên đến 3-5 năm, thậm chí lâu hơn nếu bảo quản tốt
• Có thể dễ dàng tháo lắp nên ăn nhai sẽ dễ dàng
•  Việc vệ sinh răng miệng và vệ sinh hàm cũng được thực hiện dễ dàng nhờ khả năng tháo lắp này.

Nhược điểm của hàm duy trì tháo lắp kim loại:

• Thẩm mỹ kém hơn vì dây thép kim loại nổi rõ trên mặt ngoài răng, dễ bị lộ khi cười hoặc nói chuyện.
• Cảm giác vướng víu ban đầu do lưỡi chưa quen với nền nhựa dày, có thể ảnh hưởng đến phát âm trong giai đoạn đầu.
• Thời gian thích nghi cũng lâu hơn so với hàm duy trì trong suốt.
• Khách hàng quên đeo thường xuyên sẽ ảnh hưởng đến kết quả sau niềng.
• Khách hàng quên tháo ra khi ăn có thể gây ra tình trạng biến dạng, quá trình làm lại tốn thêm chi phí.

Hàm duy trì được đánh giá là hữu ích cho mọi trường hợp chỉnh nha vì nó quyết định duy trì kết quả điều trị lâu dài cho bệnh nhân, tránh bị tái phát.

Ngoài ra, trong một số trường hợp đặc biệt, bác sĩ chỉnh nha có thể chỉ định sử dụng kết hợp cả hàm duy trì cố định và hàm duy trì tháo lắp để tối ưu hiệu quả duy trì kết quả niềng răng.

Dưới đây là bảng so sánh chi tiết các loại hàm duy trì sau niềng răng theo từng tiêu chí cụ thể:

Tiêu chí	Hàm duy trì cố định	Hàm duy trì tháo lắp trong suốt	Hàm duy trì tháo lắp kim loại
Tính thẩm mỹ	Cao, gắn mặt trong, khó nhìn thấy	Cao, gần như là vô hình	Thấp, dây thép kim loại lộ rõ ràng
Độ thoải mái	Không chiếm không gian miệng	Mỏng nhẹ, ít vướng víu	Nền nhựa dày, cần thời gian quen
Độ bền	Nhiều năm nếu không bị đứt	6-24 tháng	3-5 năm
Khả năng điều chỉnh	Không thể điều chỉnh	Không thể điều chỉnh	Có thể điều chỉnh dây thép
Hiệu quả duy trì	Tối ưu nhất (24/7)	Cao nếu đeo đủ giờ	Cao nếu đeo đủ giờ
Vệ sinh răng miệng	Khó chải kẽ răng	Dễ dàng, có thể tháo ra	Trung bình, có nhiều khe hở
Ảnh hưởng phát âm	Không ảnh hưởng	Ít ảnh hưởng	Ảnh hưởng ban đầu

3. Thời gian đeo hàm duy trì là bao lâu?

Đeo hàm duy trì sẽ được bác sĩ chỉ định đeo cho đến khi phần xương hàm đã hoàn thiện, răng nướu đã ổn định vị trí. Thời gian đeo hàm sẽ tùy vào loại hàm duy trì sử dụng và đối tượng đeo hàm duy trì.

3.1 Loại hàm duy trì sau niềng răng

Hàm duy trì tháo lắp: Thời gian đeo hàm duy trì tháo lắp từ 4 tháng đến 1 năm sau khi niềng răng, đảm bảo đủ 22 giờ mỗi ngày trở lên. Sau 2 năm bạn có thể giảm tần suất đeo, chỉ cần đeo ban đêm khi ngủ.

Hàm duy trì cố định: Thời gian đeo lâu ít nhất là 10 năm, và để tháo thì cần đến sự hỗ trợ của nha sĩ, sau đó sẽ tiếp tực đeo hàm uy trì tháo lắp bán thời gian cho đến suốt đời.

3.2 Đối tượng đeo hàm duy trì

• Đối tượng là trẻ em thì cần phải đeo hàm duy trì cho đến khi trưởng thành khoảng 20 tuổi.
• Đối tượng là người trưởng thành thời gian hồi phục lâu hơn, cần đeo hàm duy trì ít nhất từ 6 đến 12 tháng.
• Trường hợp người có hàm răng yếu có thể phải đeo niềng cả đời.

4. Giá hàm duy trì bao nhiêu tiền?

Hàm duy trì sau niềng răng có mức giá dao động từ 700.000 – 10.000.000 đồng. Mỗi loại hàm sẽ có mức giá khác nhau, cụ thể là:

• Hàm duy trì cố định: Là loại hàm có mức giá tối ưu nhất, chỉ khoảng 700.000 – 1.000.000 đồng.
• Hàm duy trì tháo lắp bằng kim loại: Với mức giá vừa phải, dao động từ 1.000.000 – 3.000.000 đồng
• Hàm duy trì tháo lắp trong suốt: Có chi phí cao nhất, khoảng từ 1.000.000 – 10.000.000 đồng. Với các loại hàm cao cấp đến từ thương hiệu Vivera, giá sẽ từ 8.000.000 – 10.000.000 đồng.

5. Lưu ý quan trọng cần biết khi đeo hàm duy trì

Để đảm bảo tác dụng cố định răng của hàm duy trì, bạn cần phải lưu ý một số điều sau:

• Để hàm duy trì phát huy tối đa công dụng, bạn cần đảm bảo đeo hàm ít nhất 20-22 giờ/ngày và sử dụng liên tục trong thời gian bác sĩ chỉ định, giúp cho răng cùng xương hàm thực sự ổn định.
• Luôn vệ sinh răng miệng và hàm duy trì sạch sẽ nhằm hạn chế mảng bám tích tụ, vi khuẩn sinh sôi gây các bệnh lý răng miệng. Còn với loại hàm duy trì tháo lắp, bạn chỉ cần dùng bàn chải để vệ sinh nhẹ nhàng cho hàm rồi đeo lại.
• Hạn chế sử dụng thức ăn dẻo, dai hoặc cứng vì có thể làm răng bị xô lệch. Đồng thời tháo hàm duy trì khi uống các đồ uống nóng tránh làm biến dạng hàm.
• Sau khi niềng, cần tái khám định kỳ theo lịch hẹn của bác sĩ để đảm bảo hàm duy trì hoạt động hiệu quả mà không phát sinh vấn đề gì.

6. Hướng dẫn cách vệ sinh hàm duy trì đúng cách

Vệ sinh hàm duy trì đúng cách giúp kéo dài thời gian sử dụng hàm và đảm bảo hiệu quả duy trì răng tối ưu, đồng thời ngăn ngừa các vấn đề về răng miệng như sâu răng, viêm nướu do tích tụ vi khuẩn. Dưới đây là hướng dẫn chi tiết giúp bạn duy trì hàm duy trì trong tình trạng tốt nhất:

• Bước 1: Chuẩn bị nước ấm, bàn chải lông mềm, bông tăm và dung dịch ngâm chuyên dụng.
• Bước 2: Rửa sơ hàm duy trì bằng nước ấm, sau đó dùng bàn chải và kem đánh răng làm sạch toàn bộ bề mặt.
• Bước 3: Dùng bông tăm thấm nước làm sạch kỹ các khe nhỏ và mảng bám còn sót lại.
• Bước 4: Ngâm hàm trong dung dịch chuyên dụng 5–10 phút để loại bỏ vi khuẩn và mùi hôi.
• Bước 5: Lau khô, để ráo nước và bảo quản hàm duy trì trong hộp sạch.

Đối với hàm duy trì cố định bạn nên đến nha khoa để bác sĩ có thể vệ sinh cao răng và đặt lại đúng vị trí ban đầu. Đồng thời, bạn cũng có thể sử dụng các loại dụng cụ chuyên dụng như tăm nước để vệ sinh hàm sau khi ăn.

Hàm duy trì sau niềng răng đóng vai trò then chốt trong việc bảo vệ kết quả chỉnh nha lâu dài, giúp duy trì nụ cười đều đẹp và khớp cắn chính xác. Việc lựa chọn loại hàm duy trì phù hợp như hàm duy trì tháo lắp trong suốt, tháo lắp kim loại (Hawley) hay cố định cần dựa trên nhu cầu thẩm mỹ, ngân sách, khả năng tuân thủ đeo hàm và tình trạng răng sau niềng. Đặc biệt, sự cam kết đeo hàm đúng thời gian và tái khám định kỳ quyết định đến sự thành công của toàn bộ quá trình chỉnh nha.