Quy trình gắn mắc cài niềng răng? Vị trí gắn?

Quy trình gắn mắc cài niềng răng diễn ra theo 4 bước chuẩn y khoa bao gồm làm sạch và đánh bóng bề mặt răng, xác định vị trí và bôi keo nha khoa chuyên dụng lên răng, gắn mắc cài lên từng răng theo vị trí chuẩn và luồn dây cung qua các mắc cài rồi cố định. Quy trình này yêu cầu độ chính xác cao và đảm bảo mắc cài được gắn đúng vị trí để răng dịch chuyển đúng hướng, rút ngắn thời gian niềng và mang lại hiệu quả niềng răng tốt nhất.

1. Gắn mắc cài niềng răng là gì?

Gắn mắc cài niềng răng là bước quan trọng trong quá trình chỉnh nha, trong đó bác sĩ chỉnh nha sử dụng keo dán y khoa đặc biệt để cố định các mắc cài (bracket) lên bề mặt răng, sau đó luồn dây cung qua các mắc cài này nhằm tạo lực điều chỉnh vị trí răng theo đúng kế hoạch điều trị.

Vị trí gắn mắc cài quyết định trực tiếp đến hướng di chuyển, tốc độ điều trị và kết quả cuối cùng của quá trình niềng răng vì mỗi milimet chênh lệch đều ảnh hưởng đến góc độ và lực tác động lên răng.

Khi mắc cài được gắn ở vị trí chuẩn xác, dây cung sẽ tạo ra lực đều và hợp lý giúp răng di chuyển theo đúng kế hoạch điều trị. Ngược lại, nếu mắc cài gắn lệch hoặc sai vị trí thì răng có thể di chuyển sai hướng.

Gắn mắc cài niềng răng.

2. Quy trình gắn mắc cài niềng răng chuẩn y khoa

Quy trình gắn mắc cài niềng răng gồm 4 bước chính là làm sạch và đánh bóng bề mặt răng, làm khô răng và bôi keo nha khoa, đặt và cố định mắc cài vào vị trí chính xác trên bề mặt răng, cuối cùng là luồn dây cung niềng răng và cố định toàn bộ hệ thống.

Dưới đây là hướng dẫn chi tiết từng bước trong quy trình gắn mắc cài niềng răng:

2.1. Đánh bóng bề mặt răng

Bác sĩ sử dụng bàn chải đánh bóng chuyên dụng kết hợp paste đánh bóng để làm sạch hoàn toàn bề mặt răng, loại bỏ mảng bám, vết ố và tạo bề mặt nhám nhẹ giúp keo dán bám chặt hơn trong thời gian 2-3 phút.

Tiếp theo, bác sĩ thực hiện kỹ thuật acid etching (khắc axit men răng) bằng cách bôi dung dịch acid phosphoric nồng độ 35-37% lên bề mặt răng trong khoảng 15-30 giây. Cụ thể, acid sẽ tạo ra các lỗ vi mô trên lớp men răng, giúp keo dán thấm sâu và liên kết chặt chẽ hơn với cấu trúc răng.

2.2. Làm khô răng và bôi keo nha khoa

Sau khi răng được làm sạch, bác sĩ sử dụng máy khí nén để thổi khô hoàn toàn bề mặt răng đã được xử lý, sau đó bôi một lớp keo dán chuyên dụng (bonding adhesive) lên vùng răng sẽ gắn mắc cài và chờ khoảng 20-30 giây để keo khô tự nhiên hoặc chiếu đèn UV làm keo đông cứng.

Lưu ý: Nếu bề mặt răng còn ướt hoặc nhiễm nước bọt, keo sẽ không liên kết tốt, dẫn đến mắc cài dễ bị rơi sau vài tuần hoặc tháng.

Quy trình gắn mắc cài niềng răng.

2.3. Đặt và cố định mắc cài vào vị trí chính xác

Bác sĩ sử dụng dụng cụ kẹp chuyên dụng để đặt từng mắc cài lên vị trí đã xác định trên bề mặt răng, sau đó nhẹ nhàng ấn mắc cài xuống để keo lan đều và điều chỉnh để đảm bảo độ thẳng hàng và cân đối trên cung hàm, cuối cùng chiếu đèn UV/LED trong 30-60 giây để keo đông cứng hoàn toàn.

Sau khi keo đã đông cứng, bác sĩ sử dụng dụng cụ nhọn gõ nhẹ vào mắc cài để kiểm tra xem mắc cài đã dính chặt chưa. Nếu phát hiện mắc cài lỏng lẻo, bác sĩ sẽ tháo ra và gắn lại ngay lập tức.

Đặt và cố định mắc cài yêu cầu độ chính xác cao, bởi chỉ cần sai lệch nhỏ cũng có thể ảnh hưởng đến hướng di chuyển của răng trong suốt quá trình chỉnh nha.

2.4. Luồn dây cung và kết nối hệ thống

Sau khi toàn bộ mắc cài đã được gắn cố định, bác sĩ sẽ chọn dây cung phù hợp với giai đoạn điều trị, sau đó luồn dây qua rãnh của từng mắc cài theo thứ tự từ răng hàm sau đến răng cửa, cuối cùng cố định dây bằng vòng đàn hồi hoặc nắp khóa (tùy loại mắc cài) và cắt bỏ phần dây thừa ở hai đầu.

Dây cung có nhiệm vụ tạo lực kéo ổn định, giúp răng dịch chuyển từ từ về vị trí mong muốn. Cuối cùng, bác sĩ kiểm tra lại độ chắc chắn, khớp cắn và hướng dẫn người niềng cách chăm sóc răng miệng sau khi gắn mắc cài niềng răng để đảm bảo hiệu quả điều trị lâu dài.

3. Vị trí gắn mắc cài niềng răng chuẩn xác

Thông thường, vị trí gắn mắc cài niềng răng nằm ở giữa mặt trước thân răng. Tuy nhiên, để tạo nụ cười hài hòa và đẹp hơn, bác sĩ thường gắn mắc cài cao hơn một chút so với tâm răng và tăng chiều cao gắn về phía các răng trước. Vị trí này sẽ được điều chỉnh linh hoạt theo từng tình trạng răng như răng hô, răng móm, khớp cắn sâu hoặc khớp cắn hở

Ngoài ra, vị trí gắn mắc cài chuẩn xác được xác định dựa trên hệ thống tọa độ Andrews, trong đó mỗi loại răng có vị trí gắn riêng biệt tính từ viền cắn răng: răng cửa và răng nanh cách viền cắn 4-5mm, răng hàm nhỏ cách 4-4.5mm, còn răng hàm lớn thường sử dụng band kim loại hoặc gắn trực tiếp tùy theo kế hoạch điều trị.

Dưới đây là vị trí gắn mắc cài chi tiết cho từng nhóm răng:

3.1. Vị trí gắn mắc cài cho vùng răng cửa

Vị trí gắn mắc cài cho vùng răng cửa được xác định chuẩn xác tại tâm răng (trục dọc) và cách viền cắn 4-4.5mm, thước đo đặt vuông góc 90 độ so với mặt răng. Vị trí này được chọn dựa trên nguyên lý trọng tâm kháng lực (center of resistance) giúp răng di chuyển đều và không bị nghiêng quá mức.

• Răng cửa giữa (răng số 1): Được gắn cách viền cắn răng 4.0-4.5mm, đo từ điểm giữa viền cắn đến tâm mắc cài. Gắn mắc cài ở vị trí này giúp lực tác động vào đúng trọng tâm kháng lực,  tránh tình trạng răng nghiêng lên (tipping) hoặc chân răng bị lộ ra do lực tác động không đúng điểm.
• Răng cửa bên (răng số 2): Được gắn cách viền cắn 4.0-4.5mm tương tự răng cửa giữa. Răng cửa bên thường nhỏ hơn răng cửa giữa, nên cần điều chỉnh nhẹ vị trí mắc cài cao hơn 0.5-1mm (4.5-5mm) để kéo răng ra ngoài hiệu quả hơn.

Vị trí gắn mắc cài niềng răng cho vùng răng cửa.

3.2. Vị trí gắn mắc cài cho vùng răng nanh và răng hàm nhỏ

Vị trí gắn mắc cài cho vùng răng nanh (răng số 3) được gắn cách viền cắn 4.5-5mm và răng hàm nhỏ (răng số 4, 5) được gắn cách viền cắn 4-4.5mm tương tự răng cửa, vị trí được xác định bằng cách đặt thước đo song song với mặt phẳng nhai.

• Răng nanh (răng số 3): Được gắn cách viền cắn 4.5-5.0mm, cao hơn răng cửa khoảng 0.5mm. Vì răng nanh là răng dài nhất trong hàm răng (11-13mm), có chân răng rất mạnh và sâu. Gắn mắc cài cao hơn giúp tạo lực kéo răng về đúng vị trí mà không làm lộ chân răng.
• Răng hàm nhỏ (răng số 4 và số 5): Được gắn cách viền nhai 4.0-4.5mm, đo từ điểm cao nhất của mặt nhai đến tâm mắc cài. Vị trí này giúp dây cung tạo ra đường cong lý tưởng, đảm bảo tất cả các răng xếp thẳng hàng và khớp chuẩn. Nếu kế hoạch điều trị yêu cầu nhổ răng hàm nhỏ, vị trí gắn mắc cài trên răng còn lại có thể điều chỉnh cao hơn để kéo răng về nhanh hơn.

Vị trí gắn mắc cài cho vùng răng nanh.

3.3. Vị trí gắn mắc cài cho vùng răng hàm lớn

Răng hàm lớn thường sử dụng band niềng răng kim loại bao quanh toàn bộ răng hoặc gắn trực tiếp mắc cài tùy theo kế hoạch điều trị và khả năng chịu lực của răng. Vì răng hàm lớn chịu lực nhai chính, có thân răng to và mặt nhai rộng, vì vậy vị trí gắn mắc cài cần đảm bảo độ chắc chắn, chịu lực cao và vị trí gắn cũng thấp hơn so với răng trước.

• Răng hàm lớn thứ nhất (răng số 6): Sử dụng band niềng răng bao quanh toàn bộ răng, sau đó hàn ống kim loại vào mặt ngoài để luồn dây cung hoặc gắn mắc cài trực tiếp lên bề mặt răng hàm lớn giống như các răng khác cách mặt nhai 4.0-4.5mm.
• Răng hàm lớn thứ hai (răng số 7): Tùy theo kế hoạch điều trị, một số ca có thể không gắn mắc cài răng này. Thường chỉ sử dụng buccal tube đơn giản để luồn dây cung qua.

Vị trí gắn mắc cài cho vùng răng hàm lớn.

4. Gắn mắc cài niềng răng có đau không?

Quy trình gắn mắc cài không gây đau đớn vì quy trình không xâm lấn vào tủy răng hay chân răng. Nhưng có thể tạo cảm giác mỏi do phải há miệng trong thời gian dài. Ngoài ra, bạn cũng có thể cảm thấy hơi khó chịu và bị cộm do má và môi bị đẩy ra ngoài và cảm giác này hoàn toàn có thể tự hết sau 3-5 ngày.

Các cảm giác mà bệnh nhân có thể trải qua khi gắn mắc cài:

• Banh miệng giữ cho khoang miệng mở rộng liên tục khiến cơ hàm và má căng thẳng, môi khô. Một số bạn có thể bị mỏi hàm sau khi gắn xong.
• Máy khí nén thổi vào răng tạo cảm giác lạnh nhưng hoàn toàn không gây tổn thương. Đèn UV/LED chiếu vào răng có thể tạo cảm giác ấm nhẹ nhưng cũng không đau.
• Một số bạn cảm thấy vị hơi chua từ dung dịch acid hoặc vị nhựa từ keo composite nhưng đều an toàn và không độc hại.
• Bác sĩ ấn mắc cài xuống răng để keo dính chặt, tạo cảm giác ép nhẹ nhưng không đau.

Ngoài ra, bạn cũng có thể áp dụng các biện pháp sau để giảm khó chịu sau gắn mắc cài:

• Ăn thức ăn mềm, lạnh: Kem, sữa chua, sinh tố giúp giảm ê buồn và cung cấp dinh dưỡng.
• Súc miệng nước muối ấm: Giúp giảm viêm lợi và làm lành vùng loét má.
• Sử dụng sáp nha khoa: Dán lên mắc cài để tránh cọ sát vào má, môi.
• Uống thuốc giảm đau nhẹ (nếu cần): Paracetamol 500mg sau bữa ăn. Không nên uống Ibuprofen vì có thể làm chậm quá trình di chuyển răng.
• Tránh thức ăn cứng, dai, dính: Kẹo dẻo, bánh cứng, xương, sườn,… có thể làm rơi mắc cài.

Gắn mắc cài niềng răng hoàn toàn không đau.

5. Gắn mắc cài niềng răng mất bao lâu?

Toàn bộ quá trình gắn mắc cài cho cả hai hàm chỉ mất khoảng 30 – 60 phút, tùy vào số lượng răng cần gắn, loại mắc cài sử dụng (mắc cài kim loại, sứ hay tự buộc) và tình trạng răng thực tế của từng người.

Với những trường hợp răng tương đối đều, không cần thao tác chỉnh sửa nhiều thì thời gian gắn có thể ngắn hơn. Ngược lại, nếu răng mọc lệch phức tạp, cần căn chỉnh vị trí mắc cài kỹ hoặc sử dụng thêm band răng hàm thì thời gian thực hiện có thể kéo dài hơn một chút nhưng vẫn đảm bảo trong một buổi hẹn.

Sau khi gắn mắc cài và dây cung, bác sĩ sẽ kiểm tra lại độ chắc chắn, hướng dẫn chăm sóc răng miệng và cho bệnh nhân ra về ngay trong ngày, không cần nghỉ dưỡng hay theo dõi đặc biệt.

6. Những lưu ý quan trọng sau khi gắn mắc cài niềng răng

Sau khi gắn mắc cài, răng và mô mềm trong khoang miệng cần thời gian thích nghi với khí cụ chỉnh nha. Nếu bệnh nhân tuân thủ đúng các hướng dẫn chăm sóc sẽ giúp giảm cảm giác khó chịu, hạn chế bong mắc cài và đảm bảo quá trình niềng răng diễn ra hiệu quả, an toàn và đúng tiến độ. Dưới đây là những lưu ý quan trọng bạn không nên bỏ qua:

• Ưu tiên thức ăn mềm, dễ nhai trong những ngày đầu; tránh đồ cứng, dai hoặc quá dẻo để hạn chế bung mắc cài và đau nhức răng.
• Tránh cắn trực tiếp bằng răng cửa, đặc biệt với các loại thực phẩm cứng như trái cây nguyên quả, bánh kẹo cứng.
• Vệ sinh răng miệng đúng cách và kỹ hơn bình thường, sử dụng bàn chải chuyên dụng cho người niềng răng kết hợp chỉ nha khoa hoặc tăm nước.
• Không hút thuốc lá trong suốt quá trình niềng răng vì nicotine có thể làm tăng nguy cơ viêm nướu, ố màu mắc cài.
• Tránh các thói quen xấu như cắn bút, cắn móng tay, nhai đá lạnh, nghiến răng… vì những thói quen này có thể làm bung mắc cài, biến dạng dây cung và kéo dài thời gian chỉnh nha.
• Không tự ý sờ, xoay hoặc bẻ mắc cài, dây cung khi cảm thấy vướng hoặc cộm.
• Tái khám đúng lịch hẹn để bác sĩ điều chỉnh lực kéo và kiểm soát tiến trình dịch chuyển răng.
• Thông báo ngay cho nha khoa nếu gặp tình trạng bong mắc cài, tuột dây cung hoặc đau kéo dài bất thường.

Tóm lại, quy trình gắn mắc cài niềng răng gồm 4 bước quan trọng là đánh bóng bề mặt răng, làm khô răng và bôi keo nha khoa, đặt và cố định mắc cài, cuối cùng là luồn dây cung và kết nối hệ thống. Đặc biệt, vị trí gắn mắc cài trên từng loại răng phải được thực hiện bởi bác sĩ có chuyên môn và điều chỉnh linh hoạt tùy theo tình trạng răng của từng người. Vì vậy, lựa chọn nha khoa uy tín với đội ngũ bác sĩ có tay nghề cao và hiểu rõ quy trình sẽ giúp bạn an tâm bước vào hành trình niềng răng hiệu quả.