Răng khểnh là gì? Dấu hiệu, nguyên nhân và ảnh hưởng

Răng khểnh là tình trạng răng số 3 hàm trên mọc lệch ra khỏi vị trí chuẩn trên cung hàm, xảy ra do yếu tố di truyền, thiếu khoảng mọc răng hoặc do các yếu tố liên quan đến quá trình thay răng. Tùy vào mức độ sai lệch, răng khểnh có thể tạo điểm nhấn cho nụ cười nhưng cũng có thể gây ảnh hưởng đến khớp cắn, ăn nhai và sức khỏe răng miệng. Do đó, bệnh nhân cần đến nha khoa để được đánh giá tình trạng răng khểnh và điều trị khi có chỉ định.

1. Răng khểnh là gì?

Răng khểnh là răng số 3 hàm trên (răng nanh) mọc chệch ra khỏi cung hàm khoảng 5 – 10 độ thay vì mọc theo vị trí và trục răng bình thường. Răng khểnh thường xuất hiện trong quá trình mọc răng vĩnh viễn từ 12 – 13 tuổi, tùy vào thời điểm mọc răng của từng người.

Mỗi người có thể có 1 – 2 chiếc răng khểnh. Với trường hợp răng khểnh nhẹ và vẫn nằm gần cung răng thì không gây ảnh hưởng quá nhiều, tuy nhiên khi răng mọc nhô ra phía môi má nhiều, bị xoay hoặc chồng với các răng bên cạnh sẽ gây ảnh hưởng thẩm mỹ, khớp cắn và ăn nhai.

2. Dấu hiệu nhận biết răng khểnh

Sau đây là một số dấu hiệu nhận biết răng khểnh:

• Vị trí: Răng khểnh ở vị trí răng số 3 hàm trên, nằm giữa răng số 2 và răng số 4.
• Hướng mọc: Răng khểnh mọc chệch ra khỏi cung hàm theo hướng môi má.
• Hình dáng: Răng khểnh thường có hình dạng hơi nhọn so với chiếc răng thông thường, khi cười dễ lộ hẳn ra ngoài.

3. Nguyên nhân gây răng khểnh

Một số nguyên nhân gây răng khểnh thường gặp là do di truyền, vấn đề khi thay răng, mất răng sữa sớm, thói quen xấu hoặc can thiệp làm răng khểnh.

• Yếu tố di truyền

Đặc điểm về độ rộng cung hàm, hình thể răng và cấu trúc xương hàm có thể di truyền. Vì vậy, trong một gia đình, bố mẹ có đặc điểm răng nanh mọc lệch thì con cái có thể gặp tình trạng tương tự. Tuy nhiên, tỷ lệ di truyền răng khểnh không phải là 100%. Mức độ lệch răng ở mỗi người còn phụ thuộc vào sự phát triển của cung hàm, tình trạng thay răng hoặc các yếu tố ngoại vi như chấn thương, thói quen,…

• Chen chúc khi thay răng

Chen chúc khi thay răng là nguyên nhân phổ biến gây ra răng khểnh. Răng số 3 là một trong những răng vĩnh viễn mọc muộn. Vậy nên nếu cung hàm hẹp hoặc các răng mọc sớm có kích thước lớn thì khi răng số 3 mọc sẽ không còn đủ chỗ và mọc lệch khỏi cung hàm.

Ngoài ra, trong giai đoạn thay răng, nếu răng sữa chưa rụng mà răng số 3 đã mọc thì cung hàm sẽ không có đủ chỗ, từ đó hình thành răng khểnh.

• Răng sữa rụng sớm

Trẻ em rụng răng sữa sớm hơn bình thường hoặc phải nhổ bỏ răng sữa vì bệnh lý thì các răng khác trên cung hàm sẽ xô lệch, có thể vô tình làm thu hẹp diện tích mọc của răng số 3 vĩnh viễn về sau và khiến răng mọc chệch.

• Thói quen xấu khi nhỏ

Một số thói quen như đẩy lưỡi, mút tay, cắn vật cứng,… có thể ảnh hưởng không tốt đến quá trình mọc răng vĩnh viễn của trẻ, khiến răng số 3 của trẻ bị khểnh.

• Can thiệp thẩm mỹ

Một số trường hợp tạo răng khểnh để làm đẹp bằng cách đắp composite, bọc sứ hoặc trồng răng khểnh. Đây là nguyên nhân chủ động tạo răng khểnh.

4. Răng khểnh đẹp hay xấu?

Răng khểnh đẹp hay không sẽ phụ thuộc vào mức độ lệch, hình dáng răng, sự cân đối của cung răng và tổng thể đường nét khuôn mặt, đồng thời chịu ảnh hưởng của quan niệm thẩm mỹ.

Theo quan niệm Á Đông, răng khểnh giúp cho nụ cười trở nên duyên dáng và dễ thương hơn. Tuy nhiên, răng khểnh chỉ có tính thẩm mỹ khi có kích thước vừa phải, khểnh nhẹ, cân đối, không quá nhọn và hài hòa với tổng thể khuôn mặt. Trường hợp răng khểnh mọc chệch nghiêm trọng, chìa ra khỏi cung hàm quá nhiều, bị nghiêng và có kích thước quá to sẽ làm nụ cười trở nên kém duyên, đồng thời tác động đến sự cân đối của hàm răng, khuôn mặt và chức năng ăn nhai.

Ngược lại, theo quan niệm phương Tây là chiếc răng nanh mọc lệch làm mất thẩm mỹ và mang đến điềm xui rủi. Do đó, răng khểnh đẹp hay xấu sẽ phụ thuộc vào văn hóa của từng khu vực, hình dáng và tình trạng răng miệng thực tế.

5. Răng khểnh gây ảnh hưởng như thế nào?

Dưới góc độ y khoa, răng khểnh mọc lệch nhiều gây ảnh hưởng tiêu cực đến khớp cắn, khả năng ăn nhai, sức khỏe răng miệng và nhiều tác hại khác, cụ thể:

• Gây bệnh lý răng miệng: Răng khểnh mọc chệch nhiều sẽ tạo những khe tam giác hoặc vùng kẽ răng với răng số 2 và răng số 4 liền kề, làm cho thức ăn dễ kẹt. Những khe hở này rất khó vệ sinh nên nếu làm sạch không tốt sẽ tạo điều kiện cho mảng bám tích tụ và làm tăng nguy cơ hôi miệng, sâu răng, viêm nướu,…
• Suy giảm chức năng ăn nhai: Răng số 3 có nhiệm vụ cắn và xé thức ăn nhưng khi mọc lệch thành răng khểnh thì không chạm được khớp cắn chuẩn nên sẽ khó khăn khi thực hiện chức năng ăn nhai, làm tăng áp lực cho các răng lân cận.
• Tổn thương mô mềm: Răng khểnh nhô ra có thể cọ sát với khoang miệng gây tổn thương và khó chịu.
• Ảnh hưởng thẩm mỹ: Răng khểnh mọc lệch nhiều sẽ làm đường cung răng không đều, gây chen chúc và ảnh hưởng thẩm mỹ nụ cười. Với các trường hợp răng khểnh nặng sẽ khiến môi khó khép lại một cách tự nhiên.
• Ảnh hưởng phát âm: Những khe hở tam giác do răng khểnh tạo ra có thể khiến âm thanh truyền ra không chuẩn xác.

6. Có nên giữ răng khểnh không?

Có nên giữ răng khểnh hay không phụ thuộc vào tình trạng thực tế của răng. Trường hợp răng khểnh nhẹ, không ảnh hưởng đến ăn nhai hay khớp cắn và bệnh nhân muốn giữ lại răng nhằm tạo điểm nhấn cho nụ cười thì có thể thông báo với bác sĩ để được thăm khám và tư vấn kỹ càng.

Tuy nhiên, nếu răng khểnh mọc lệch nghiêm trọng, gây chen chúc, khó vệ sinh, ảnh hưởng khớp cắn và sức khỏe răng miệng thì cần được điều chỉnh sớm nhằm ngăn ngừa các hậu quả không mong muốn.

7. Các phương pháp chỉnh răng khểnh

Có 2 phương pháp phổ biến thường được áp dụng để chỉnh răng khểnh là niềng răng và bọc răng sứ. Tùy vào tình trạng răng khểnh thực tế và nhu cầu của bệnh nhân, bác sĩ sẽ chỉ định phương pháp phù hợp.

7.1. Niềng răng

Niềng răng khểnh là phương pháp sử dụng các khí cụ chỉnh nha chuyên dụng để tạo lực điều chỉnh răng về vị trí chuẩn trên cung hàm mà không làm ảnh hưởng đến cấu trúc răng. Phương pháp này được chỉ định cho nhiều tình trạng răng khểnh, đặc biệt là răng khểnh nặng hoặc răng khểnh kết hợp với các dạng sai lệch khác, giúp mang lại khớp cắn chuẩn và hàm răng đều đẹp.

Có 2 phương pháp niềng răng được nhiều khách hàng lựa chọn để điều chỉnh răng khểnh là niềng răng mắc cài và niềng răng trong suốt.

• Niềng răng mắc cài: Phương pháp này sử dụng hệ thống mắc cài và dây cung để tạo lực nắn chỉnh vị trí răng khểnh, mang đến hiệu quả điều trị cao nhờ lực tác động lớn và ổn định. Có nhiều loại niềng răng mắc cài khác nhau, phụ thuộc vào chất liệu chế tạo mắc cài và vị trí gắn mắc cài, chẳng hạn như niềng răng mắc cài sứ, niềng răng mắc cài tự buộc, niềng răng mặt trong,…
• Niềng răng trong suốt: Đây là phương pháp niềng hiện đại, dùng khay niềng làm từ nhựa y tế trong suốt được thiết kế cá nhân hóa để đưa răng khểnh về vị trí cân đối. Phương pháp này có tính thẩm mỹ cao, ít gây đau và rất tiện lợi. Loại niềng răng trong suốt phổ biến nhất là niềng răng Invisalign, sử dụng vật liệu độc quyền SmartTrack chế tạo khay và phần mềm ClinCheck để lập phác đồ và thiết kế khay niềng chuẩn xác.

7.2. Bọc răng sứ

Bọc răng sứ điều chỉnh răng khểnh là phương pháp thẩm mỹ nha khoa, bác sĩ sẽ tiến hành mài răng khểnh theo tỉ lệ phù hợp để giảm độ lệch rồi chụp lớp mão sứ lên trên. Làm răng sứ sẽ mang lại kết quả sau khoảng 3 – 5 ngày và làm tăng thẩm mỹ cho răng. Tuy nhiên, bọc răng sứ gây xâm lấn răng thật và không khắc phục được các vấn đề khớp cắn nên chỉ được chỉ định cho các trường hợp răng khểnh nhẹ.

8. Làm sao để có răng khểnh?

Trong trường hợp bạn muốn có răng khểnh để nụ cười thêm phần duyên dáng, bạn có thể tham khảo một số phương pháp như đắp composite, làm răng sứ và trồng răng Implant. Tuy nhiên, các phương pháp này nên được thực hiện bởi bác sĩ có chuyên môn và sau khi thăm khám kỹ càng.

8.1. Đắp composite

Đắp composite răng khểnh được thực hiện bằng cách dùng vật liệu nhựa tổng hợp composite đắp trực tiếp lên răng số 3 để tạo hình răng khểnh. Phương pháp này có chi phí thấp, nhanh chóng, không xâm lấn răng thật và có thể tháo ra nếu cần. Nhược điểm của đắp răng khểnh là có độ bền kém, dễ sứt mẻ khi ăn đồ cứng và dễ xuống màu.

8.2. Bọc răng sứ

Tương tự như khi bọc răng sứ điều chỉnh răng khểnh, bọc sứ răng khểnh cũng tiến hành mài chỉnh răng số 3 và chụp mão sứ. Tuy nhiên, phần mão sứ sẽ được bác sĩ thiết kế theo hình dạng chóp nhô ra nhẹ để mô phỏng hình dạng răng khểnh.

8.3. Trồng răng Implant răng khểnh

Trồng răng Implant tạo răng khểnh thường chỉ được áp dụng với các trường hợp mất răng hoặc răng số 3 bị gãy. Bác sĩ sẽ cấy trụ Implant vào vị trí răng số 3 rồi tiến hành phục hình mão sứ có dạng răng khểnh. Phương pháp tạo răng khểnh này giúp khôi phục ăn nhai, độ bền cao như răng thật và ngăn tiêu xương do mất răng, nhưng có chi phí khá cao.

9. Cách chăm sóc răng khểnh

Cần chăm sóc răng khểnh đúng cách và kỹ lưỡng nhằm bảo vệ sức khỏe răng miệng vì chiếc răng này dễ tồn đọng thức ăn và mảng bám và khiến quá trình vệ sinh răng miệng trở nên khó khăn hơn. Dưới đây là một số cách chăm sóc răng khểnh:

• Vệ sinh răng miệng bằng bàn chải và kem đánh răng chứa thành phần fluor tối thiểu 2 lần/ngày. Cần chải dọc theo đường viền nướu khắp các mặt răng.
• Sử dụng kết hợp chỉ nha khoa hoặc tăm nước để làm sạch sâu hơn phần kẽ răng và vị trí bàn chải khó tiếp cận do răng khểnh tạo ra.
• Có thể kết hợp sử dụng thêm nước súc miệng chứa flour để làm sạch khoang miệng và ngăn ngừa hôi miệng.
• Cần giảm thiểu sử dụng các món ăn quá cứng, nhiều đường.
• Kiểm tra răng miệng định kỳ khoảng 6 tháng/lần.

Răng khểnh là dạng sai lệch răng phổ biến, có thể tạo ra nét riêng cho nụ cười. Tuy nhiên, nếu răng mọc lệch nhiều có thể gây ảnh hưởng đến khớp cắn, chức năng ăn nhai, sức khỏe răng miệng,… nên cần được điều trị sớm bằng cách niềng răng hoặc bọc răng sứ.